CƠ QUAN LƯU TRỮ

LĨNH VỰC HOẠT ĐỘNG

banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner banner
SỐ LIỆU TRUY CẬP:
Tổng truy cập:12985651
Đang truy cập:129
GIỚI THIỆU
Góp thêm tư liệu về năm sinh cụ Phan Đình Phùng

Ngày đăng: 14/05/2019
Căn cứ vào tư liệu Mộc bản sách “Quốc triều Đăng khoa lục”, có thể thấy Phan Đình Phùng sinh năm Giáp Thìn (tức là năm 1844).

 


Phan Đình Phùng sinh tại làng Đông Thái, tổng Việt Yên, huyện La Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học, trọng đạo nghĩa. Phan Đình Phùng là con của cụ Phó bảng Phan Đình Tuyển, anh của Phó bảng Phan Đình Vận, cháu họ của Phó bảng Phan Văn Nhã, em của cử nhân Phan Đình Thuật, chú của cử nhân Phan Văn Du, cháu họ của cử nhân Phan Văn Phong, em họ của cử nhân Phan Văn Dự(1)

 

Phan Đình Phùng đỗ cử nhân năm 1876, đậu Đình nguyên tiến sĩ năm 1877 nên nhân dân địa phương vẫn thường gọi là cụ Đình. Cụ được bổ nhiệm làm Tri huyện Yên Khánh (Ninh Bình), sau đó được mời về kinh đô Huế, sung chức Ngự sử Đô sát viện. Năm 1883, nhận thấy hai phụ chính là Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết phế truất vua Dục Đức, tôn Hiệp Hòa lên làm vua, ông phản đối nên bị cắt chức và đưa về nguyên quán.


Năm 1885, hưởng ứng Chiếu Cần Vương, Phan Đình Phùng đã đứng ra chiêu tập nghĩa sĩ chống quân Pháp. Các anh hùng hào kiệt khắp bốn tỉnh Bắc Trung kỳ (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình) tự nguyện tham gia lực lượng dưới quyền chỉ huy của cụ Đình. Nghĩa quân chọn vùng rừng núi hiểm trở để xây dựng căn cứ nhằm tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài(2). Khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất và kéo dài nhất trong Phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX. Cuộc khởi nghĩa đã phát huy được tinh thần đoàn kết, sự ủng hộ của người dân ở miền xuôi lẫn miền ngược, cả về sức lực lẫn của cải vật chất.


Cho đến nay, năm sinh của người anh hùng dân tộc Phan Đình Phùng vẫn chưa có sự thống nhất, nhiều tài liệu ghi chép khác nhau, như: sách Đại cương Lịch sử Việt Nam tập II, Nhà xuất bản Giáo dục năm 2001, tại trang 79 ghi: Phan Đình Phùng sinh năm 1847; sách Lịch sử cận – hiện đại Việt Nam, một số vấn đề nghiên cứu, Nhà xuất bản Thế giới năm 1998, tại trang 85 ghi: Phan Đình Phùng sinh năm 1847; sách Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH năm 1992, tại trang 779 ghi: Phan Đình Phùng sinh năm 1844...


Trong quá trình nghiên cứu khối tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn – Di sản tư liệu thế giới, hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV, chúng tôi đã phát hiện một số tài liệu quan trọng, có giá trị liên quan đến năm sinh của Phan Đình Phùng. Xin được giới thiệu đến các nhà nghiên cứu và độc giả.


Trong sách “Quốc triều Đăng khoa lục”, quyển 3, mặt khắc 6 có khắc về khoa thi Hội năm Đinh Sửu – niên hiệu Tự Đức thứ 30 (1877).




Bản dập Mộc bản sách “Quốc triều Đăng khoa lục”, quyển 3, mặt khắc 6 có khắc về khoa thi Hội năm Đinh Sửu – niên hiệu Tự Đức thứ 30 (1877).


Bản dịch nguyên văn:


Phan Đình Phùng

Sắc ban đệ Tam giáp (Đồng tiến sĩ xuất thân)

(Cha con, anh em, chú cháu cùng đăng khoa)

Sinh năm Giáp Thìn

Quê quán: Yên Đồng, La Sơn, Hà Tĩnh

Đỗ cử nhân khoa thi năm Bính Tý (1876)

Đỗ Đồng tiến sĩ xuất thân năm 34 tuổi


“Quốc triều Đăng khoa lục” trong khối tài liệu Mộc bản triều Nguyễn có nội dung ghi chép tiểu sử những người đỗ đại khoa dưới triều Nguyễn, từ năm Nhâm Dần (1842), đời vua Thiệu Trị đến năm Kỷ Mùi (1919), đời vua Khải Định. Đây là cuốn sách được triều đình cho san khắc với quy trình hết sức chặt chẽ và nghiêm cẩn. Điều này khẳng định tính chính xác và độ tin cậy cao của các thông tin được ghi chép trong cuốn sách này.


Căn cứ vào tư liệu trên, chúng ta có thể thấy cụ Phan Đình Phùng sinh năm Giáp Thìn (tức là năm 1844)./.


Chú thích:


(1) Khoa bảng Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình qua Mộc bản Triều Nguyễn, NXB Chính trị quốc gia, 2012.

(2) Đại cương lịch sử Việt Nam, tập II, Giáo Dục, 2001.


Tài liệu tham khảo:


Hồ sơ H62A/3, Mộc bản Triều Nguyễn, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV

Khoa bảng Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình qua Mộc bản Triều Nguyễn, NXB Chính trị quốc gia, 2012

Đại cương Lịch sử Việt Nam, tập II, NXB Giáo Dục, 2001

Lịch sử cận – hiện đại Việt Nam, một số vấn đề nghiên cứu, NXB Thế giới, 1998

Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, NXB KHXH, 1992


Lê Huệ - Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV

Nguồn: Cục Văn thư Lưu trữ Nhà nước


Ý KIẾN PHẢN HỒI:
Họ tên:
Email:
Địa chỉ:
Nội dung:  
Mã xác nhận:
   
 
TIN MỚI:
- Huy động lực lượng củng cố bảo vệ đê Sông La - Thành lập thị trấn Nông trường Thạch Ngọc - Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà: Quyết tâm thực hiện thành công phương châm hành động năm 2024 của Bộ Nội vụ “Kỷ cương, gương mẫu, chuyên nghiệp, hiệu quả” - Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh tổ chức Hội nghị Viên chức, người lao động năm 2024 - Phát động đợt thi đua gửi tiền tiết kiệm trong dịp tết - Bước chuyển mình trong công tác văn thư lưu trữ tại Hà Tĩnh - Thành lập Sở Kế hoạch Đầu tư Hà Tĩnh - Giới thiệu Quyết định thành lập các tổ chức Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tại tỉnh Hà Tĩnh - Thành lập xã Kỳ Trung - phát huy tiềm năng và thế mạnh khu vực phía tây huyện Kỳ Anh - Tổng kết 10 năm công tác động viên quân đội của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 1981 - 1991
TIN CÙNG LOẠI:
- Đảng Cộng sản Việt Nam nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam - Xây dựng Chính quyền điện tử - Thực trạng và đề xuất một số giải pháp - Trách nhiệm của công chức, viên chức trong bối cảnh xây dựng và thực hiện Chính phủ điện tử - Truyền giữ tư liệu cổ bằng phương pháp số hóa tại Đà Nẵng: Nếu không có chuyến khảo sát, nhiều sắc phong cổ sẽ ra đi - Hỏi đáp về nghiệp vụ Văn thư - Lưu trữ - Quản lý sự thay đổi của cơ quan, tổ chức trong quá trình triển khai Hệ thống quản lý tài liệu điện tử - Hội thảo "Nâng cao nhận thức về chương trình Ký ức thế giới của UNESCO" - Thành Hà Tĩnh qua Mộc bản triều Nguyễn - Hướng dẫn đặt tên file và mã phông trong một số trường hợp cụ thể khi thực hiện Thông tư số 02/2019/TT-BNV - Góp thêm tư liệu về năm sinh cụ Phan Đình Phùng